Conflict tussen mens en olifant

penpunt-pn-bv

 

De Wildlife Conservation Society (WCS) ondersteunt en adviseert de Congolese autoriteiten bij het opzetten van nationale parken, reservaten en bufferzones. Het stichten van een nationaal park is helaas niet voldoende om natuurbescherming te garanderen. Daarom zet de WCS haar activiteiten breed in. Zo werken ze bijvoorbeeld in het noorden samen met de houtindustrie en de lokale bevolking en dorpen buiten de beschermende parken. De nationale parken worden beschermd door ecoguards, die onder directe supervisie vallen van het Ministère du Développement Durable de l’Economie Forestier et de l’Environnement (MDDEFE). Zij zien erop toe dat er in de parken niet wordt gejaagd, gestroopt, gekapt of andere illegale praktijken plaatsvinden, zoals het delven van grondstoffen. Maar door corruptie en armoede wordt vaak de andere kant opgekeken. Onderlinge spanningen leiden soms ook tot tijdrovende exercities die nergens op uitkomen. Hieronder een ontluisterend voorbeeld.

 

Creatieve oplossingen

In Conkouati-Douli vinden regelmatig conflicten tussen mens en olifant plaats. Die gaan voornamelijk over olifanten die gewassen van de mensen opeten of vernielen. De WCS bedacht hier een aantal creatieve oplossingen voor. Het eerste voorstel aan de lokale gemeenschap is een maniokplantage aan te leggen op de savanne in plaats van in het bos. De olifanten hier zijn bosolifanten, en houden niet van de open vlakten van de savanne. Ze zijn dus minder snel geneigd de vlakte op te lopen om er hun eten te zoeken.

 

Het veld wordt aangelegd. Om tegelijkertijd de vrouwen te emanciperen en van een inkomen te voorzien, mogen zij dit stuk land bewerken. Hier zijn de mannen uit het dorp niet blij mee. De vrouwen worden voor hun gevoel te onafhankelijk door de extra inkomsten en dat staat de mannen niet aan. Ze vernielen het veld. Als de WCS ze vraagt naar de reden voor de vernieling, zeggen ze dat het probleem van de olifanten er niet mee wordt opgelost.

 

Peper en poep

Poging twee bestaat uit een systeem van peperplanten en briketten van gedroogde pepers en olifantenpoep. Deze worden om en om rondom de landbouwvelden geplaatst als een hek. Olifanten houden niet van peperplanten. Komen ze toch te dichtbij, dan kan er een briket worden aangestoken waarmee de olifanten worden afgeschrikt. De olifanten blijven weg. Maar de mensen vinden dat er geen bewijs is dat dit door het peper/poep-systeem wordt bewerkstelligd, en willen er ten slotte om onduidelijke redenen geen gebruik meer van maken.

 

Per se tussen de fruitbomen

De laatste poging is de volgende. De mensen kunnen zelf een gebied aanwijzen waar ze hun gewassen willen verbouwen. Vervolgens wordt er rondom dit gebied een hek met elektrisch draad aangelegd. Dit draad werkt op zonne-energie, en geeft een schok bij het aanraken ervan. Olifanten zijn intelligente dieren met een uitstekend geheugen, en kijken bij de tweede keer als ze een dergelijke draad zien wel beter uit er mee in aanraking te komen.

 

Een voorwaarde voor het slagen van deze poging is dat er in het aangewezen gebied geen grote fruitbomen staan. Olifanten worden aangetrokken door fruit en zullen manieren vinden om het draad te omzeilen. De dorpelingen wijzen een plek aan waar weinig interessants staat voor olifanten, met uitzondering van twee grote fruitbomen aan de uiteinden van het perceel. Alle inwoners kunnen een stuk op het perceel uitkiezen om te bebouwen. De dorpsoudste kiest als eerste. Hij gaat voor een stuk midden tussen de fruitbomen. De manager van het nationaal park legt uit dat dit een slechte plek is omdat de olifanten – mochten ze ondanks het draad toch naar de fruitbomen willen – dwars over zijn stuk land zullen banjeren. Hij luistert niet, en weldra willen bijna alle anderen ook per se een stuk perceel tussen de fruitbomen. Een enkeling luistert wel en kiest voor een stuk aan de andere kant van het perceel. De WCS besluit te beginnen met de aanleg van het hek bij de mensen die gekozen hebben voor een stuk land bij de fruitbomen vandaan. Maar dat accepteren de anderen niet. Die willen dat er wordt begonnen met de aanleg bij hun stukken land. Ze dwingen de man die al begonnen is met de aanleg van het hek het weer weg te halen. Het draad ligt nu werkeloos op de grond. De WCS adviseert het draad weg te halen omdat het nog geen schokken kan afgeven. Voor een optimaal effect moeten de olifanten de eerste keer dat ze het draad zien een schok krijgen. Maar de man moet het laten liggen van de dorpelingen.

 

Om alle ego’s tegemoet te komen wordt besloten het gehele hek aan te leggen, te beginnen bij de fruitbomen. Dan brengen de olifanten maar schade aan, daar komen de mensen vanzelf dan wel achter. Maar inmiddels is een aantal bomen gekapt. Hierdoor kan het draad nergens meer aan worden bevestigd. De WCS wil palen plaatsen waaraan het draad kan worden aangebracht. Maar de dorpelingen willen zelf de palen plaatsen, en daar dan geld voor zien.

 

Hier houdt de samenwerking met de WCS op. Einde project. Het draad ligt nu nog ergens in de opslag van de WCS in Conkouati-Douli.

 

Meer Congo-Brazzaville
Reisverhaal: Visumperikelen
Reisverhaal: In de Congolese jungle
Reisverhaal: Bewoners van de mangroven…
Achtergrond: Congo-Brazzaville in een notendop…
Boekrecensie: Congo – Redmond O’Hanlon…

 

Reis verder…