Colin Thubron – Journey into Cyprus

penpunt-pn-fl

 

‘Lopen?!’ riep hij – onder de mensen van het platteland geldt roepen niet als onbeleefd – ‘daar kun je niet lopen!’ Zijn rood geaderde ogen puilden uit van ontzetting. ‘Weet je wel iets van dit land? Dat overleef je niet, nog geen minuut. De Turken denken vast dat je een spion bent. Iedere wachtpost zou je ter plekke in mootjes kunnen hakken!’

 

Zo luidde de welgemeende waarschuwing die de Britse schrijver Colin Thubron kreeg toen hij begin jaren ’70 op Cyprus aan een oude man vertelde dat hij het eiland te voet wilde gaan verkennen. Thubron werd niet in mootjes gehakt, maar liep in vier maanden tijd kris kras over het eiland. Hij legde bijna 1000 kilometer af en beschreef deze avontuurlijke tocht na afloop in zijn boek Journey into Cyprus, dat in 1975 werd gepubliceerd en in 2005 ook in een Nederlandse vertaling is verschenen onder de titel Reis door Cyprus.
De voettocht over ‘het eiland van Afrodite’ vond plaats in de lente en zomer van 1972. Cyprus was in die tijd nog een geheel van nauw met elkaar verweven Griekse en Turkse dorpen. Weliswaar niet volledig in harmonie, maar ook nog niet strikt van elkaar gescheiden, zoals dat nu het geval is. ‘Een nerveus nabuurschap’, zoals Thubron het in zijn voorwoord noemt.

 

Twee jaar na Thubron’s reis, in 1974, raakte het eiland verdeeld in een Grieks en een Turks deel en werd dit nerveus nabuurschap bijna iets om naar terug te verlangen.
Toch was deze reis ook voor dat allesbepalende jaar 1974 niet zonder gevaren. Een paar jaar daarvoor was er – niet zonder reden – een VN-macht in deze internationale brandhaard gestationeerd en ook in de periode van deze voettocht waren er geregeld schermutselingen. En daarmee staat Journey into Cyprus niet op zichzelf in Thubron’s oeuvre.
De inmiddels 76-jarige Thurbon reisde de afgelopen decennia herhaaldelijk naar gebieden die andere mensen – vanwege het gevaar, de onbegaanbaarheid of simpelweg het ongemak – niet zo snel bezoeken. Zo publiceerde hij in 1983 Among the Russians, waarin hij verslag deed van zijn auto-tocht dwars door de Soviet-Unie ten tijde van de regeerperiode van Breshnev. Een paar jaar later verscheen Behind the Wall, een verslag van zijn reis per openbaar vervoer door China. In 1994 zwierf hij voor het boek The Lost Heart of Asia door de Centraal-Aziatische republieken Kazachstan, Tadzjikistan, Oezbekistan, Turkmenistan en Kirgizistan. En in 1999 verscheen In Siberia, dat verhaalt over een reis door dit oostelijk deel van het Russische rijk. Stuk voor stuk reizen door landen die niet bepaald bekend staan om hun comfort en veiligheid.

 

Uit interviews blijkt dat de schrijver dergelijke reizen langdurig en grondig voorbereidt. Hij leest gedurende een jaar alles over het gebied wat hij van belang acht. Daarnaast probeert hij de taal onder de knie te krijgen. Zo leerde hij de afgelopen jaren al Russisch, Grieks, Turks, Mandarijn en Arabisch. Tijdens zijn tochten, die meestal een paar maanden duren, reist hij in principe alleen. Reizen met een landgenoot leidt hem af van het ontdekken van een land en zijn inwoners. Hij reist bij voorkeur te voet of met het openbaar vervoer, omdat deze manier van reizen tot het meeste contact met de plaatselijke bevolking leidt.
Deze aanpak vinden we ook terug in Journey into Cyprus. Thubron logeert niet in hotels en pensions, maar slaapt in de open lucht, in kloosters, grotten, bij boeren en herders. Het grootste deel van het traject legt hij te voet af. Dat dit van tijd tot tijd leidt tot blaren, kapotte voeten, overnachtingen in regen en kou, neemt hij voor lief. ‘I’d rather have a bad time, than no time at all’ is een van zijn bekende, en mijn favoriete, uitspraak.
De eruditie, het rijke taalgebruik en de multidisciplinaire benadering doen sterk denken aan de reisverslagen van Patrick Leigh Fermor. Zo worden de levendige beschrijvingen van ontmoetingen, gesprekken en anekdotes afgewisseld met passages over flora en fauna, architectuur, rituelen, mythologie en de ingewikkelde geschiedenis van het eiland. We lezen over al die vreemde mogendheden die hun invloed hier achterlieten: Myceners, Venetianen, Franken, Romeinen en kruisridders uit het Westen; Egyptenaren, Perzen, AssyriĆ«rs, FeniciĆ«rs en Arabieren uit het Oosten. Om die reden noemt Thubron zijn reis ook wel een ondergrondse tocht omhoog door de vreemde lagen van Cyprus. En bovengekomen, na vier maanden, concludeert hij dat – ondanks de toevloed en versmelting van volkeren – de essentie van dit eiland hellenistisch is: ‘Want de geest die het eiland het grondigst heeft gevormd was de triomf, hoe gedeeltelijk ook, van Griekenland’.

 

Deze recensie verscheen tevens in het tijdschrift Lychnari, nummer 5, 2005.

 

Colin Thubron – Journey into Cyprus
Eerste druk: 1975
ISBN: 0434779849

 

Meer Colin Thubron
Boekrecensie: The Hills of Adonis. A Journey in Lebanon…

 

 

Meer reisboeken…